اخبار گچساران

فرهنگ شهادت‌طلبی و نقش آن در دوران دفاع مقدس
نویسنده : زواره کائیدی - ساعت ۱:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٧/٧
 
مقدمه:
تاثیر شگرف فرهنگ پربار شهادت در گستره جهان‌بینی اسلام ناب محمدی(ص) از جلوه‌های ممتاز برخوردار است. فرایند این تاثیر در حوزه‌های فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، نظامی و اقتصادی قابل مشاهده است.
یافته‌ها و دستاوردهای تاریخی از صدر اسلام تاکنون، بیانگر این واقعیت شگرف است که فرهنگ شهادت‌طلبی به عنوان کارآمدترین و مؤثرترین عنصر در پیشبرد اهداف و حفظ ارزش‌ها و مقابله با دشمنان داخلی و خارجی مطرح بوده است.
فرهنگ شهادت‌طلبی یعنی باور به خدا و معاد، اعتقاد راسخ بر درستی و بر حق بودن راه اسلام ناب محمدی(ص)،‌ایستادگی در مقابل دشمن، ایثار و فداکاری جهت حفظ ارزش‌های انقلاب و اسلام ناب،‌خستگی‌ناپذیری و اعتقاد به احدی‌الحسنیین (پیروزی یا شهادت راه خدا).
خداوند در آیات مبارک خویش می‌فرماید:
قل لن یصیبنا الا ما کتب الله لنا هو مولینا و علی الله فلیتوکل المؤمنون. قل هل تربصون بنا الا احدی الحسنیین.
بگو: هرگز به ما جز آنچه خدا برای ما مقرر داشته نمی‌رسد، او مولای ماست و مومنان باید بر خدا توکل کنند. بگو: آ‌یا برای ما جز یکی از این دو نیکی (پیروزی یا شهادت) را انتظار می‌برید؟ امام خمینی(ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی بر این عقیده بود:
ما بندگان خدا هستیم و در راه او، سبیل او حرکت می‌کنیم و پیشروی می‌کنیم. اگر شهادت نصیب شد، سعادت است و اگر پیروزی نصیب شد، سعادت است و ملتی که با فرهنگ شهادت‌طلبی آراسته شده، شکست‌ناپذیر است.

فرهنگ شهادت‌طلبی
دفاع مقدس به عنوان سند مقاومت و مظلومیت ایرانیان در خاطره تاریخ ثبت و ضبط است. سند مقاومت از این رو که دشمن تا بن دندان مسلح به اتکای همه قدرت‌هیا مستکبر و زورگو برای محو ارزش‌های ملتی برآمده بود که مدت زیادی از پیروزی انقلاب بزرگ آنها سپری نشده بود. هنوز شرایط انقلابی و عوارض آن بر فضای ایران مستولی بوده و کشور در شرایط آمادگی سیاسی، اقتصاد و اجتماعی نبود که با تهاجم همه جانبه به کشور جنگی ناخواسته و نابرابر بر ملت ایران تحمیل شده است. مقاومت همه جانبه و رشادتهای آحاد مردم در قالب نیروهای مردمی بسیجی و حماسه‌آفرینی سپاه وجهاد و ارتش رکورد جدید از مقاومت را بر جای گذاشت.
سند مظلومیت نیز از این رو می‌باشد که این جنگ نابرابر بود و ایران نه از توان دفاعی برخوردار بود و نه بروکراسی کشور اجازه تجهیز قوا را برای یک جنگ به ما می‌داد. از طرف دیگر نیز به دلیل رعایت اخلاق و موازین انسانی اساساً ما در برنامه‌های دفاعی خود نمی‌توانستیم از شیوه‌های دشمن مانند بمباران مدارس،‌ مناطق مسکونی، بیمارستانها و رعب و وحشت مردم بهره بگیریم به نوعی دفاع مقدس سند مظلومیت ملتی بود که با دست خالی و با توکل بر خدا بر همه کفر و الحاد که در قالب ارتش بعثی نمود پیدا کرده بودند پیروز شد.
8 سال دفاع مقدس وعملیات رزمندگان اسلام با همه فراز و فرودش به خلق فرهنگی غنی منجر شد، همان تفکری که به عنوان فرهنگ پایداری از آن نام می‌برند.
فرهنگ شهادت‌طلبی به واسطه ریشه و خاستگاه‌های تاریخی خود نوعی فرهنگ دینی و ملی است و می‌تواند نسخه شفابخشی برای حفظ تمامیت ارضی کشور در مقاطع متفاوتی باشد.
این فرهنگ دارای مشخصه‌ها و ویژگیهایی است که از دیگر فرهنگها و حتی فرهنگ مقاومت و پایداری دیگر کشور متمایز و ویژه شده است. مهمترین شاخصه‌های این فرهنگ خداباوری بود همان گوهری که تمام سکنات و حرکات فرد را متوجه مبدا هستی می‌نماید.
خدامحوری موجب شد تا بر خلاف دیگر ارتش‌های جهان، رزمندگان اسلام تمام لحظات خود را متوجه خدا نمایند و بر خلاف دیگر استراتژی‌های نظامی فتح خاک را نه به عنوان یک هدف اولیه و اصلی، بلکه به عنوان یک هدف ثانویه ببینند و این موضوع در تمام تاریخ بشریت بی‌نظیر است و نمونه‌های آن را فقط می‌توان در مقاومت‌هایی سراغ داشت که از ایران اسلامی بهره گرفته‌اند.

شهادت‌طلبی و دفاع مقدس
بی‌شک دوران دفاع مقدس دارای ویژگیهای منحصر به فردی است که آنرا از سایر جنگها متمایز می‌کند، در 29 شهریور سال 1389 در پی حمله عراق به مرزهای جنوبی ایران جنگ رسماً آغاز شد.
دست پلید و ناپاک رژیم بعثی عراق به خون پاک صدها بیگناه آغشته شد و تجاوزی آغاز شد که از سوی بسیاری از کشورهای مستکبر بیگانه حمایت مادی و معنوی می‌شد. جنگی نابرابر به معنای واقعی کلمه. پیش‌بینی‌های خام اولیه بسیاری نظر به این امر داشتند که در کمتر از چند ماه کار تصرف ایران پایان خواهد یافت و رهبران متجاوز با پیروزی بر مسند قدرت نشسته و امور را بر مبنای تصرف ایران پایان خواهد یافت و رهبران متجاوز با پیروزی بر مسند قدرت نشسته و امور را بر مبنای سلایق خویش خواهند گردانید. این پیش‌بینی‌ها تا حدودی درست و عقلانی می‌نمود زیرا با کشوری که تازه انقلاب نموده و سازماندهی منظمی نداشت، گروهها و فرقه‌های گوناگون هر یک ساز خود را کوک می‌کردند فرماندهی نظامی منسجم و کارایی وجود نداشت و ... در مقابل ارتش منظم و مجهز به تمامی سلاحها تجهیزات و تکنیکهای نظامی، ... نمی‌بایست انتظار دیگری داشت. حال چرا تمامی این پیش‌بینی‌ها نادرست از آب درآمد و چه عواملی باعث شد که سرنوشت کشور ما در این نبرد نابرابر این گونه رقم بخورد. آری این عوامل همان ویژگیهای منحصر به فرد دوران دفاع مقدس ماست. یکی از بارزترین و موثرترین آنها فرهنگ شهادت‌طلبی بود که در ادامه به آن خواهیم پرداخت. عوامل مختلفی در جنگ باعث پیروزی می‌شوند. در یک تقسیم‌بندی این عوامل را می‌توان در دو مقوله بعد سخت‌افزاری و بعد نرم‌افزاری جنگ تقسیم‌بندی نمود.

1) بعد سخت‌افزاری:
تمامی تجهیزات نظامی، اعم از نیروهای نظامی،‌ مهمات، ‌ادوات سبک و سنگین زمینی و هوایی و ... که جنبه ملموس داشته و در جنگ از آنها بهره‌گیری می‌شود بعد سخت‌افزاری جنگ می‌باشد. در این بعد مابا یک نابرابری عظیمی مواجه هستیم. چرا که دشمن ما از تمامی تجهیزات نظامی مشروع و نامشروع روز که در لابراتوارهای کشورهای پیشرفته تولید می‌شد بهره می‌برد، از کمکهای مادی بسیاری از کشورهایی که موافق نظام جمهوری اسلامی بودند بهره می‌جست و در زمینه خرید و تامین مهمات، ادوات سبک و سنگین هیچ گونه نگرانی و مشکلی نداشت. قدرت نظامی ایران وعراق از ‌آغاز جنگ در سال 1359 میلادی تا پایان جنگ در سال 1367 هیچگاه با یکدیگر یکسان نبود. حمایت تمامی کشورهای عربی بجز سوریه از رژیم بعث عراق و حمایت مالی و تسلیحاتی بسیاری از کشورهای جهان از رژیم بعث عراق،‌ تفاوت نابرابری قدرت نظامی میان دو کشور را به خوبی نمایان می‌کند. جدول زیر، نمودار قدرت نظامی دو کشور را در آغاز جنگ و در پایان جنگ نشان می‌دهد که توسط مجله معتبر اکونومیست منتشر شد.

نابرابری توازن قدرت (1359 ـ 1367) / عراق / ایران
تانکها در سال 1359 / 2700 / 1740
تانکها در سال 1367 / 4500 / 1000
هواپیماهای جنگنده در سال 1359 / 332 / 445
هواپیماهای جنگنده در سال 1367 / +500 / 65
بالگردهای جنگنده در سال 1359 / 40 / 500
بالگردهای جنگنده در سال 1367 / 150 / 60
توپخانه در سال 1359 / 1000 / +1000
توپخانه در سال 1367 / +4000 / + 1000
در حالیکه کشور ما چند صباحی از شروع جنگ نگذشته بود که تن به تحریمی ناخواسته داد. بطوری که در برخی جبهه‌ها حتی گلوله‌هایی که سربازان ما استفاده می‌کردند جیره‌بندی شد.

2) بعد نرم‌افزاری جنگ:
تجهیزات، امکانات، آموزشها و مهارتهایی که جنبه عینی و ملموس نداشته و بلکه شامل نیروها، آموزشها و انگیزه‌های غیرمادی افراد درگیر در جنگ می‌باشد، بعد نرم‌افزاری جنگ است. خود این بعد در چند زیرمجموعه قابل بررسی و مداقه می‌باشد. قسمتی از توان نظامی و دفاعی نیروهای درگیر در جنگ را شامل می‌شود و قسمتی به هدف، انگیزه و رهبری بازمی‌گردد. از نظر آموزشهای نظامی به دلیل موقعیت زمانی و استراتژیک کشور عراق و وجود روابط مناسب فیمابین با کشورهای دیگر مخصوصاً با کشور امریکا سربازان آنها جدیدترین تکنیکها را فرا گرفته و در خدمت پیروزی خود قرار داده بودند. این در حالی بود که در کشور ما به دلیل وقوع انقلاب اسلامی و نابسامانی‌های مرتبط به آن، این آموزشها برای مدتی به حالت تعویق و تعطیل درآمده بود و حتی بسیاری از فرماندهان استعفا داده یا به دلیل شرایط خاص کشور حضور نداشتند. ولی در دوران جنگ بنا به ضرورت این آموزشها احیا شد، بطوریکه قبل از اعزام نیروها به خطوط مقدم یک دوره فشرده آموزشی چند ماهه برگزار می‌شد. (البته این دوره‌ها در مقایسه با رقیب بسیار ناچیز بود).
آنچه که زمینه پیروزی سربازان اسلام در برابر ارتش کفر فراهم آورد،‌ نه تجهیزات و آموزشهای نظامی بلکه مقوله هدف،‌ انگیزه و رهبری بود.
مقایسه این ویژگی در بین سربازان اسلام و ارتش کفر نشان می‌دهد که هدف و فلسفه جنگ بین نظامیان بعثی و متجاوز متفاوت بود. آنها متجاوز بودند و قصد تسخیر کشور ما را برای ارضاء نیازهای مادی و دنیوی خود داشتند. حال آنکه سربازان ما با هدف دفاع از ‌آرمانها و ارزشهای اسلامی و حفظ میهن خویش وارد میدان کار و زار شده بودند. آنها متجاوز بودن و ما مدافع. آنها برای خودشان می‌جنگیدند و ما برای دفاع از ارزشهای خویش. مسلماً انگیزه هر گروه نیز متمایز و جدا بود. مشوق و انگیزه آنها ترفیع، پاداش و کسب امکانات مادی و دنیوی بود. حال آنکه سربازان ما جان را در طبق اخلاق نهاده بودند و به قصد رسیدن به احدی الحسنیین رشادت می‌ورزیدند. در زمینه رهبری نیز تفاوتهای مشهود بسیاری وجود داشت. صدام فرماندهی مستبد و دیکتاتور بود که همه کسانی که بر وفق مراد او کار نمی‌کردند به گونه‌ای از میدان به در می‌شدند (نمونه‌هایی از این امر را در اعدام چند تن از فرماندهان و نزدیکان وی را که به دستور خودش انجام شد، شاهد هستیم.) حال در مقابل رهبری ما به دست حضرت آیت‌ا... امام خمینی(ره) رهبری به تمام معنا رهبر بود که نه با اجبار و اجحاف، بلکه با ویژگی رهبرگونه و کاریزماتیک خاصی که داشت بر دلها حکومت می‌نمود. سربازانش نه مزدوربکله خود را همرزمان سربازان اسلام قلمداد می‌کردند. امام خمینی(ره) شخصیتی جامع در ابعاد مختلف علمی و عملی بود و یکی از کم‌نظیرترین حادثه‌های تاریخ اسلام را آفرید. از بارزترین جلوه‌های رهبری و نقش معنوی حضرت امام خمینی(ره) و تاثیر شگرف آن بر روحیه ملت و رزمندگان اسلام، هدایت و رهبری ایشان در هشت سال حماسه دفاع مقدس است. بزرگمردی که حماسه رزمش آمیخته به بالاترین مراتب عرفان، فقهش متبلور در فلسفه عملی حکومت اسلامی، و حکمتش، شالوده سیاستهای نظام اسلامی بود.
حضرت آیت‌ا... خامنه‌ای درباره ویژگی‌های فرماندهی و رهبری حضرت امام(ره) در هدایت نیروهای رزمی و مسلح میفرماید: غیر از دوران پیامبر و دوران خلافت امیرالمومنین و مدت کوتاهی از امام مجتبی(ع)، فرمانده کل قوای عارف و حکیم و عاشق و الهی در دنیا سراغ نداریم... ما در هیچ جای دنیا، نه امروز و نه در گذشته نیروی نظامی سراغ نداریم که تحت فرماندهی انسانی معنوی و الهی و عارف و دارای رقیق‌ترین احساسات بشری و در عین حال با قاطعیت و صلابتی که هیچ فرماندهی در دنیا از آن برخوردار نیست، به حراست و دفاع از ناموس و حیات شرافتمندانه ملت در مقابل تجاوزگران بپردازد. شور و حال سلحشوری و رزمندگی، شوق به جهاد و استقامت رزمندگان و فتوحات عظیمی که در نبرد با دشمنان اسلام به دست آورده‌اند، بیشتر مرهون تاثیرات معجزه‌گون شخصیت معنوی حضرت امام(ره) در رهبری دفاع مقدس است.
یکی دیگر از ویژگیهای بارز و متفاوت بین دو گروه از نیروهای درگیر جنگ، خصلت و فرهنگ جهاد و شهادت‌طلبی است. بی‌شک این خصیصه بود که توانست ما را در برابر حملات دشمن حفظ نماید. چه عزیزانی که با دستان خالی ولی قلبی آکنده از امید به حراست از کیان مقدس کشور عزیزمان پرداختند. چه میدانهای مینی که با پاره‌های تن و از خودگذشتگی و ایثار این جان بر کفان پاک شد. آری اگر امروز در این فضا نفس می‌کشیم به مدد این فرهنگ والای عزیزان ما می‌باشد.
در دوران پیامبر اکرم نیز همین فرهنگ شهادت‌طلبی در بین مومنان و مجاهدات صدر اسلام بود که خواب را از چشمان مشرکان و کافران گرفته بود و از ‌آن مردانی پولادین، عاشق شهادت و شجاع ساخته بود و موجب رعب و هراس دشمنانشان شده بود به گونه‌ای که با وجود نفرات و تجهیزات فراوان، از مقابله با نیروهای اسلام هراس داشتند. در جنگ بدر وقتی چند تن از فرماندهان مشرکان برای شناسایی مسلمانان رفته بودند، یکی از آنان به مشرکان گفت: «شترهای یثرب، بار مرگ بر پشت دارند. آیا آنان را نمی‌بینید که چگونه دم فرو بسته و مثل افعی به خود می‌پیچند. به خدا قسم! تا به تعداد خود از شما نکشند، کشته نمی‌شوند، و اگر به آن تعداد از شما بکشند، زندگی بعد از آن برای شما چه سودی دارد؟ پس چاره‌ای بیندیشید.
پیروزی انقلاب اسلامی در 22 بهمن سال 57 نیز مرهون دو چیز بود: یکی رهبری بی‌نظیر و پیامبرگونه حضرت امام خمینی(ره)، و دوم فرهنگ شهادت‌طلبی، که مردم انقلابی خود را بدان ‌آراسته بودند و با دست خالی به مقابله با توپ و تانک و مسلسل‌های مزدوران طاغوت می‌رفتند و از مرگ هیچ هراسی نداشتند.
اوج تجلی فرهنگ شهادت‌طلبی در هشت سال دفاع مقدس نمایان بود، چرا که جوانان با پیشانی‌بندهای یازهراء، یا ابوالفضل، یا حسین، یا مهدی و ... توانستند با کمترین ساز و برگ نظامی بر ارتش تا دندان مسلح دشمن که توسط استکبار جهانی تجهیز می‌شد، پیروز شوند و پرچم انقلاب و اسلام ناب را همچنان برافراشته نگهدارند.
یکی از فرماندهان دفاع مقدس می‌گوید:
روحیه شهادت‌طلبی رزمندگان ما زبانزد دنیا شده است؛ به طوری که جدیداً اعلام کرده است که ما با این شهادت‌طلبی رزمندگان اسلام نمی‌توانیم مقابله کنیم و کاری از دست ما ساخته نیتس.
یکی از فرماندهان عراقی هم می‌گوید: رزمندگان ایران را می‌بینم که پا می‌گذارند روی میدان‌های مین، ‌عبور می‌کنند، به ما حمله می‌کنند،‌ اما سربازان خودمان ـ سربازان عراقی ـ را می‌بینم که پوتین‌هایشان را می‌کنند، آهسته و بی‌صدا فرار می‌کنند! چطور می‌شود جنگید؟! چطور می‌شود عقب‌نشینی نکرد؟!
حال وظیفه ما در دوران کنونی چیست؟ آنان که رفتند کار حسینی کردند و آنان که مانده‌اند باید کار زینبی کنند.
اینک بایستی با پایبندی به ارزشهای والای اسلامی و انقلابی ضمن پاسداری از حرمت خون شهیدان، زمینه احیا و گسترش فرهنگ شهادت را فراهم آوریم. زیرا استکبار جهانی همیشه و در همه حال در اندیشه پیروزی بر ما و پایمال نمودن عزت و عظمت ماست و شواهد تاریخی نشان داده است که در این راه از هر حربه‌ای که بتواند در این زمینه بهره جسته و استفاده می‌کند. شواهد نشان می‌دهد که در دوران جنگ نیز استکبار جهانی به قواعد جنگی پایبند نبوده (نمونه‌‌های آنرا با در اختیار قرار دادن سلاحهای شیمیایی در اختیار رژیم بعثی و حمله به هواپیماهای مسافربری) و سوءنیت خود را نشان داده است. جوانان ما باید هوشیار باشند و ناخواسته و ناآگاهانه قدم در راه تحقق اهداف این جهان‌خواران نگذارند.

اینانلو

منابع:
1. www.sajed.ir
2. the economist 25-19: September 1987
3. http: //www.fa.wikipedia.org
التماس دعا