اخبار گچساران

نگاهی به موقعیت ویژه شرکت نفت گچساران در جنوب کشور
نویسنده : زواره کائیدی - ساعت ٦:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٩/٢۳
 

شرکت بهره برداری نفت و گاز گچساران یکی از شرکتهای مهم فرعی تابع شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب است که با تولید متوسط 740 هزار بشکه نفت در روز سهم عمده ای در تامین درآمدهای اقتصادی کشور دارد .

اگرچه اداره مرکزی این شرکت از حیث جغرافیائی در استان کهگیلویه و بویراحمد واقع شده است لیکن تاسیسات شرکت در چهار استان خوزستان ، بوشهر ، کهگیلویه و بویراحمد و فارس گسترده شده است و همین ویژگی موقعیت این شرکت را در بین سایر شرکتها از موقعیت و اهمیت ویژه ای برخوردار کرده است .
براساس اطلاعات موجود ،منطقه نفتخیز گچساران در سالهای 1303 و 1302 هجری شمسی مورد مطالعه قرار گرفت و در سال 1310 عملیات حفاری برای چندمین بار آغاز شد و پس از حفر چاههای بسیار در لایه آسماری ، بالاخره تولید نفت از مخزن گچساران از سال 1318 هجری شمسی باچاه شماره 13 آغاز شد .
میدان نفتی گچساران در فاصله 220 کیلومتری جنوب شرقی اهواز قرار گرفته و شامل سازندهای شکافدار آسماری و بنگستان بوده که در جهت عمومی شمال غربی ، جنوب شرقی طاقدیسهای میادین نفتی جنوب ایران واقع شده است .
این میدان ، طاقدیسی به طول حدود 70 کیلومتر و عرض 6 تا 15 کیلومتر است . عمده تولید نفت از سازند آسماری این میدان صورت می گیرد که عمدتاً از سنگهای کربناتی تشکیل شده است .
اولین چاه بنگستانی که به تولید درآمد ، چاه شماره 36 بود که بهره برداری از آن از سال 1340 آغاز گردید . تاریخچه بهره برداری از مخزن نشان می دهد که بجز یک دوره کوتاه بین سالهای 1330 تا 1332 ، تولید از مخزن گچساران همواره ادامه داشته و میزان تولید نیز همیشه سیر صعودی داشته است بطوریکه در سال 1353 به حداکثر میزان خود یعنی بالغ بر 940 هزار بشکه در روز رسید .
مطالعات میزان بهره دهی چاهها نشان می دهد که شاخص بهره دهی از 2 تا بیش از 500 پام / بشکه در روز متغیر می باشد که این اختلاف زیاد بین شاخص بهره دهی چاهها ، بیانگر تاثیر شدید سیستم شکافدار و تراکم شکاف ها و نهایتاً برخورد دهانه چاه با شکافها است .
شرکت بهره برداری نفت و گاز گچساران مسوولیت تولید صیانت شده از 18 میدان نفتی را با استفاده از 654 حلقه چاه ، 10 واحد بهره برداری ، 3 کارخانه نمکزدائی ، 11 ایستگاه تقویت فشار و تزریق گاز ، 3 مجتمع بزرگ گاز و گاز مایع شامل کارخانه گاز و گاز مایع-900 پازنان-2 و پالایشگاههای گاز و گازمایع-1200 گچساران و 1300 بی بی حکیمه ، سیستم تولید و تزریق گاز پازنان/گچساران ،‌ سیستم گاز آغارودالان مشتمل بر 12 دستگاه ، شیرگاه و لخته گیر مایع ، 5 آزمایشگاه شیمیائی ، 5 واحد آبرسانی ، 70 مجموعه تفکیک گر سرچاهی ، 2 مجموعه تفکیک و تقویت فشار سرچاهی ، 3 ایستگاه برق و حدود 6247 کیلومتر خط لوله 4 تا 42 اینچ را برعهده دارد .
این شرکت دارای 13 مخزن در مدار می باشد که عمده تولید نفت به ترتیب از مخازن گچساران با حدود 478 هزار بشکه در روز ، بی بی حکیمه با حدود 108 هزار بشکه در روز و رگ سفید-2 با حدود 66 هزار بشکه در روز صورت می گیرد .
مخازن بینک ، گلخاری ، نرگسی ، چلینگر ، پازنان-2 ، سیاهمکان ، گرنگان ، سولابدر ، رودک و خویز نیز به ترتیب چهارمین تا سیزدهمین مخزن در مدار این شرکت محسوب می شود . علاوه بر این مخازن ، کیلورکریم ، زاغه ، ‌ چهاربیشه ، منصور آباد و کوه کاکی جمعاً با ظرفیت مجاز تولید 18 هزار بشکه در روز ، بعنوان مخازن برنامه شده این شرکت تلقی می شوند .
بر اساس سیاست گذاری های کلان وزات نفت و برنامه ارائه شده از سوی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب ، ظرفیت تولید مؤثر (PGR ) این شرکت 707 هزار بشکه در روز در سال 85 اعلام گردید که با رعایت تولید صیانتی از مخازن ، میانگین تولید واقعی این شرکت طی نیمه اول سال 85 حدود 5/754 هزار بشکه در روز بوده که در مقایسه با PGC و پیش بینی پانزده روزه به ترتیب معادل 7/104 و 61/98 درصد تعهدات این شرکت بوده است .
اختلاف اندک میان میزان تولید برنامه شده و تولید واقعی نفت عمدتاً مربوط به مشکلات فنی چاهها ،‌ انجام آزمایشات ،‌ تعمیرات اساسی و عوامل مختلف دیگر نظیر عملیات اسیدکاری ، ‌قطع برق ، ‌عدم نیاز به نفت و انجام اصلاحیه ها و کارهای تعمیراتی بوده است .
بر اساس مطالعات انجام شده بیشترین بازیافت از مخازن گچساران و بی بی حکیمه زمانی میسر خواهد بود که تزریق گاز دراین مخازن انجام پذیرد و در این راستا از سال 1356 تا کنون گاز گنبدی مخزن پازنان پس از فرآورش در کارخانه گاز و گازمایع-900 از طریق خط لوله 26 اینچ انتقال گاز در میدان گچساران تزریق می گردد که طی نیمه اول سال 1385 روزانه حدود 1/297 میلیون فوت مکعب گاز همراه نفت مخزن گچساران جمع آوری شده که پس از فرآورش در 4 ایستگاه تقویت فشار ضعیف و مایع گیری و شیرین سازی در پالایشگاه گازوگازمایع-1200 ، ‌5/137 میلیون فوت مکعب از آن به اضافه 2/700 میلیون فوت مکعب گاز گنبدی پازنان در 17 حلقه چاه تزریق شده است .
در مخزن بی بی حکیمه نیز از آبان ماه سال 1374 تا کنون تزریق گاز آغاز گردیده که طی نیمه اول سال 85 روزانه حدود 31/178 میلیون فوت مکعب گاز همراه نفت میادین رگ سفید و بی بی حکیمه جمع آوری شده و پس از فرآورش در چهار ایستگاه تقویت فشار ضعیف (ایستگاه رگ سفید-1 در شرکت آغاجاری ) ،‌مایع گیری و شیرین سازی در پالایشگاه گاز و گازمایع-1300 و فشارافزائی در ایستگاه تقویت فشار قوی سیاهمکان ،‌67/56 میلیون فوت مکعب از آن باضافه حدود 83/70 میلیون فوت مکعب در روز گاز گنبدی مخزن پازنان در 4 حلقه چاه تزریق شده است .
گاز بعنوان یک انرژی راهبردی و سرمایه ارزشمند ملی ، یکی دیگر از نعمتهائی است که به حد وفور در اختیار ملت بزرگ ایران قرار دارد . بطوریکه کشور ما از حیث ذخایر گاز ، مقام دوم را در جهان داراست .
ذخائر عظیم گازی در شرکت بهره برداری نفت وگاز گچساران نیز از موقعیت ممتازی برخوردار است . درنیمه اول سال 1385 بیش از 88 میلیارد فوت مکعب گاز همراه و 166 میلیارد فوت مکعب گاز گنبدی پازنان-2 ،‌ تولید و پس از جمع آوری و فرآورش در 22 حلقه چاه مخازن گچساران و بی بی حکیمه تزریق شد .
علاوه بر تولید نفت و گاز ، گاز مایع و نفتا نیز از دیگر تولیدات با ارزش شرکت نفت گچساران است که در مجتمعهای پالایشگاهی گاز و گاز مایع-1200و 1300 گچساران و بی بی حکیمه و مجتمع گاز و گاز مایع-900 پازنان-2 تولید می شود .
نفتا به مایعات سنگین گازی اطلاق می شود که پس از فرآورش گاز و مایعات گازی در مجتمع گاز و گازمایع-900 بدست می آید . این محصول بعنوان خوراک مجتمع پتروشیمی بوعلی سینا استفاده می شود و در نتیجه ارزش افزوده بسیار بیشتری را ایجاد می نماید .
گاز مایع یا NGL نیز پس از شیرین سازی گازهای ترش دریافتی از واحدهای تقویت فشار و تزریق گاز در مجتمعهای پالایشگاهی 1300/1200 و طی فرآیندهای خاص آبزدایی ، ایجاد سرمایش با استفاده از سیکل تبرید پروپان ونهایتاً پایین آوردن درجه حرارت سیال تا 30- درجه سانتی گراد تولید و جهت تأمین بخشی از خوراک مجتمعهای پتروشیمی بندرامام ارسال می گردد .
اگر چه مأموریت اصلی این شرکت تولید نفت، گاز و مایعات گازی و همچنین تزریق گاز بر اساس برنامه‎های مصوب ابلاغی بارعایت اصول صیانت از مخازن هیدروکربنی می‎باشد اما با توجه به سیاستهای دولت خدمتگزار برای محرومیت زدایی ، این شرکت برای رفع محرومیت از شهرستان گچساران میلیاردها ریال سرمایه گذاری کرده و دهها پروژه بزرگ و کوچک در دست احداث دارد.
احداث دو بیمارستان 96و 64 تختخوابی ،تکمیل و توسعه فرودگاه گچساران ، ساخت دانشکده نفت ،دهها پروژه ورزشی ،جاده سازی و پروژه های شهری از جمله گوشه ای از اقدامات عمرانی شرکت بهره برداری نفت و گاز گچساران است