اخبار گچساران

انقلاب اسلامی و تحولات فرهنگی
نویسنده : زواره کائیدی - ساعت ٦:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۱۸
 

توجه به حوزه فرهنگ و تلاش در جهت رشد بالنده آن از اولین وظایف دولت است که صراحتاً در قانون‌اساسی بر آن تأکید شده است‌. در اصل دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، بند ششم آمده‌ است: "جمهوری اسلامی ایران نظامی برپایه... ایمان به کرامت و ارزش والای انسان و آزادی‌ توأم با مسئولیت او در برابر خداست". اصل سوم قانون اساسی نیز وظایف دولت جمهوری اسلامی ایران را به شرح زیر برشمرده است:

"دولت جمهوری اسلامی ایران‌ موظف است برای نیل به اهداف مذکور در اصل دوم همه امکانات خود را برای امور ذیل‌ به‎کار برد:

1. ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوی و مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهی‌.

2. بالا بردن‌ سطح آگاهی‌های عمومی در همه زمینه‌ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه‌های گروهی‌ و وسایل دیگر.

3. آموزش و پرورش و تربیت بدنی رایگان برای همگان در تمام سطوح و تسهیل و تعمیم آموزش عالی‌.

4. تقویت روح بررسی و تتبع و ابتکار در همه زمینه‌ها‏‎ی علمی‌، فنی‌، فرهنگی و اسلامی از طریق تأسیس مراکز تحقیق و تشویق محققان.

توجه به تربیت و تعالی انسان و ایجاد زمینه و محیط مناسب برای رشد فضایل انسانی، اصلی بنیادین است که ریشه در اعماق جهان‎بینی و انسان‎شناسی اسلامی دارد. نه تنها هدف نظام جمهوری اسلامی بلکه به تعبیر قرآن مجید هدف از بعثت انبیای الهی و فراتر از همه، هدف از آفرینش نیز تزکیه و تعلیم انسان است. بنابراین اصلی‏‎ترین هدف نظام اسلامی نیز ایجاد جامعه‎ای متعالی است که تجلی‎گاه ارزش‎های والای انسانی و معنوی باشد. بر اساس تعالیم اسلام، تربیت الهی انسان و ایجاد محیطی مناسب برای حفظ سلامت معنوی او، موجب سعادت او در دنیا و آخرت خواهد شد. بر اساس این هدف، دولت جمهوری اسلامی موظف است محیط عمومی جامعه را به نحوی سامان دهد و امور را به گونه‌ای تدبیر نماید که تک تک افراد جامعه به سعادت حقیقی دست یابند. علاوه ‏‎بر ‏‎این، اهداف فرهنگی دیگری نیز مورد توجه بوده است که می‌توان آنها را به عنوان اهداف فرعی یا راهبردهای دستیابی به هدف اصلی قلمداد نمود. از میان این اهداف می‏‎توان به‎‏ چهار هدف اساسی فرهنگی اشاره کرد.

الف.تربیت الهی انسان

دستیابی به کمال انسانیت اصلی‎ترین هدف نظام است. نظام جمهوری اسلامی با وجود مشکلات متعددی که در راه تحقق اهدافش داشته، در این بخش به توفیق‏‎های چشمگیری دست یافته است. تقدیم صدها هزار شهید که بر اساس ارزش‎های اسلامی الهی‎ترین و کامل‎ترین انسان‎ها قلمداد می‎شوند، تربیت جوانان متعهد با‎انگیزه و مخلص در قالب تشکل بسیج مستضعفان، تربیت حافظان و قاریان بی‎شمار قرآن کریم، رشد روزافزون جوانان مسجدی و... نمونه‏‎هایی از این موفقیت چشمگیر هستند. بر اساس آمارهای سازمان ملی جوانان و آموزش و پرورش، درصد بسیاری از جوانان، نمازخوان و به مسائل مذهبی معتقد هستند. این موفقیت تربیتی و فرهنگی انقلاب اسلامی در مقایسه با سایر انقلاب‎های ایدئولوژیک، توجه بسیاری از اندیشمندان را به خود جلب کرده است.

ب. پیرایش و پالایش فرهنگ خودی از مظاهر بیگانه

پالایش فرهنگ خودی از ناسره‎های وارداتی فرهنگ غربی، در جامعه‎ای که سالیان دراز زیر موج خودباختگی فرهنگی در حال نابودی بوده است، بیشترین توجه بنیانگذار جمهوری اسلامی را به خود جلب کرده بود. عدم تناسب این فرهنگ وارداتی با نظام ارزشی، موجب دوگانگی و خودباختگی بخشی از جامعه جوان کشور در سال‎های پیش از انقلاب شده بود. این تهاجم آشکار فرهنگی که هدفی جز استحاله و خودباختگی نداشت، خطرات بالفعل و بالقوه زیادی را متوجه فرهنگ ملی کرده بود. از‎این‎رو بیش از هر چیز، جهت‎گیری کلی انقلاب اسلامی در جهت زدودن آثار مهلک این تهاجم شکل گرفت.

ج. غنی‌سازی و بازپروری فرهنگ خودی

همزمان با زدودن فرهنگ بیگانه، تقویت فرهنگ خودی نیز ضروری بود. در واقع این دو مورد در صورت تحقق می‎توانستند اثرات مطلوبی بر یکدیگر داشته باشند. تحقق اهداف مذکور با تمسک به احکام و ایدئولوژی اسلامی و بهره‎گیری از مواریث فرهنگ ایرانی میسر می‎نمود.تقویت فرهنگ خودی موجب حفظ آن از آسیب‎های فرهنگی و ارتقای سطح فرهنگ عمومی می‎شد. تلاش مجموعه نظام در جهت تقویت فرهنگ ملی و دفع فرهنگ غیر خودی، بر کسی پوشیده نیست.

د. استقلال فرهنگی

چنانچه فرهنگ عمومی کشور از مظاهر فرهنگ غیر خودی زدوده شود و همزمان فرهنگ خودی به گونه‎ای دقیق و متناسب با نیازهای روز تقویت گردد، زمینه‎های استقلال فرهنگی فراهم آمده است. استقلال در همه ابعاد آن و بخصوص استقلال فرهنگی از اصلی‎ترین دغدغه‎های بنیانگذار جمهوری اسلامی بود. انقلاب در صدد ایجاد فرهنگی ‌مستقل و مبتنی بر ایدئولوژی اسلامی بود. ما از چنین فرهنگی در سایه تعالیم انقلاب به عنوان فرهنگ پیشروری ایرانی ـ‌ اسلامی یاد می‎کنیم. توجه به پی‏ریزی فرهنگ مولد و پیش‎رو، به جای فرهنگ پیرو از مهم‎ترین اهداف انقلاب است. برای دستیابی به اهداف فوق اصلاح تشکیلات دولتی موجود بر اساس مدل تمرکزگرا موجب شد تا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شکل گیرد. هدف این وزارتخانه عبارت است از: ایجاد محیط مساعد برای اشاعه ارزش‎های اسلامی و رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوا و مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهی و نفوذ فرهنگی اجانب و بالا بردن سطح آگاهی‎های عمومی در همه زمینه‎ها با استفاده صحیح از وسایل مختلف سمعی و بصری و رسانه‎های گروهی و جمعی و ابتکار در زمینه‎های فرهنگی و هنری و احیا و معرفی فرهنگ اسلام و انقلاب اسلامی و نیز میراث تمدن اسلامی با توسعه امور زیارتی و سیاحتی و نیز اقدام در جهت شناساندن پیشرفت‎های جمهوری اسلامی به جهانیان و برقراری روابط برادرانه و گسترش مبادلات فرهنگی بر اساس معیارهای اسلام با همه مسلمانان و مستضعفان جهان.