اخبار گچساران

آسیب شناسی تفکر قبیله ای در استان (1)
نویسنده : زواره کائیدی - ساعت ٦:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۳/۱۱
 
قبیله و طایفه در کهگیلویه و بویراحمد ، تاثیر گذار در انتخابات

این روزها فعالیت های تبلیغاتی محفلی برخی کاندیداهای احتمالی انتخابات مجلس در اسفند ماه سال جاری به شدت رواج یافته است انها با حضور در مجالس شبانه در طوایف استان برای جذب طرفدار برای خود فعالیت می کنند.

اگر چه فعالیت های تبلیغاتی هم اکنون ممنوع است اما داوطلبان شرکت در انتخابات 12 اسفند امسال و طرفداران به بهانه های مختلفی در محافل حضور پیدا کرده و به نوعی سخنرانی تبلیغاتی می کنند.
به گزارش ایرنا به عقیده کارشناسان و آگاهان مسائل اجتماعی و سیاسی ، در نبود نهادهای مدرنی همچون احزاب کارآمد ، اتحادیه های کارگری جاندار و مطبوعات مستقل، طوایف نقش بسیج سیاسی در انتخابات های مختلف بوی‍ژه مجلس و شورای شهر را در کهگیلویه و بویراحمد بر عهده دارند.
هر گاه فصل انتخابات بویژه انتخابات مجلس فرا می رسد ناخودآگاه فعالان سیاسی به سمت ریش سفیدان و کسانی که دارای وجه ای در میان طوایف مختلف استان هستند کشیده می شوند.
طوایف و بزرگان آنها از دیرباز در تاریخ ایران نقش بسزایی داشتند ولی پس از برچیده شدن نهادهای سنتی در بسیاری از شهرها و مناطق کشور این نهادهای سنتی نیز جایگاه خود را از دست داده اند اما در برخی از استانهای کشور همچون کهگیلویه و بویراحمد که تاحدی سیاست هنوز بر ساختارهای اجتماعی گذشته استوار است این نهادهای ماقبل مدرن نقش موثری در تحولات دارند.
در دنیای مدرن ، احزاب، اتحادیه های کارگری، و گروه ههای اجتماعی که وابستگی نسبی یا سببی با هم ندارند نقش های سیاسی را برعهده می گیرند و وظیفه بسیج سیاسی و جهت دادن به آرای مردم و تجمیع منافع را برعهده می گیرند اما در جوامع در حال گذار این نقش را همان نهادهای سنتی که نقش سیاسی بر عهده داشتند را به انجام می رسانند.
دکتر حمدالله اکوانی کارشناس مسائل سیاسی که پایان نامه اش را به بررسی این مساله در استان کهگیلویه و بویراحمد اختصاص داده است ، می گوید: با بررسی های انجام شده و میدانی مشخص شد نقش غالب جهت دهی مردم به سوی یک نامزد خاص را نه استادان دانشگاه، نویسندگان، روزنامه نگاران، روسای احزاب و نهادهای صنفی بر عهده دارند بلکه روسای طوایف هستند که چنین نفوذ و قدرتی دارند.
وی بر همین اساس قدرت زیادی برای افراد صاحب نفوذ یک طایفه قائل است و می گوید: پس از انتخابات جوانان برای یافتن شغل به سمت موسسه های کاریابی نمی روند بلکه به سراغ افراد صاحب نفوذ طایفه خود می روند تا پس از چند زنجیره به منابع قدرت وصل شود.
به گفته اکوانی ، افراد صاحب نفوذ یک طایفه یا خانواده گسترده نقش های گسترده ای همچون لابی کردن ، فراهم آوری فرصتهای شغلی، تسهیل فرایندهای اداری اخذ یک وام بانکی ، و بوی‍ژه پیشرفت های سلسله مراتب اداری کارکنان بخش دولتی را بر عهده دارند.
این پژوهشگر مسائل سیاسی می گوید: بیشترین نفوذ در یک طایفه را فردی بر عهده دارد که بیشترین قدرت را در این زمینه ها داشته باشد و بتواند به اعضای یک فامیل در این زمینه ها کمک کند.
وی معتقد است : البته نقش طوایف و روسای آنها در 30 سال اخیر بسیار کمتر شده است ولی هنوز هم این نهادهای ماقبل مدرن نفس می کشند هر چند رقیب تازه ای به نام مدیران جای آنها را گرفته اند.
دکتر اکوانی اضافه می کند : البته این پدیده نه تنها در کهگیلویه و بویراحمد رایج است بلکه در بسیاری دیگر از استان های کشور که هنوز مناسبت های اجتماعی گذشته وجود دارد چنین پدیده ای مشاهده می شود.
وی معتقد است که این پدیده بیشتر در شهرهای کوچک و متوسط استان های جنوب غربی، جنوب و جنوب شرق کشور مشاهده می شود و در شهرهای بزرگ ، پرجمعیت و صنعتی کشور در این مناطق بندرت مشاهده می شود.
سید حسین سهمگین فعال سیاسی نیز چنین نقش مهمی برای افراد صاحب نفوذ فامیل قائل است و می گوید: هر نامزدی که بتواند بیشترین تعداد از این گونه افراد را با خود همراه کند شانس بیشتری را نیز برای پیروزی خواهد داشت.
وی معتقد است که در هر شهر تعداد 10 - 20 نفری هستند که بیشترین تاثیر را دارند و یک نامزد انتخاباتی بتواند نظر مثبت این تعداد افراد را جلب کند بیشترین احتمال را نیز برای پیروزی خواهد داشت.
این فعال سیاسی چند ویژگی برای طایفه ای که بیشترین نفوذ را در انتخابات خواهد داشت بر می شمرد که اولین آن جمعیت آنها است.
سهمگین می گوید: مولفه جمعیت نقش تعیین کننده ای در انتخابات دارد و به هر اندازه جمعیت یک طایفه بیشتر باشد احتمال برنده شدن نامزدی که ارتباط نسبی یا سببی با آن طایفه را بر عهده دارد بیشتر است مثلا در شهر یاسوج طایفه الف، ب و ج که بیشترین جمعیت را دارند بیشترین شانس را نیز کسانی دارند که یا از این طایفه ها باشند یا از جمعیت بزرگان این طایفه ها برخوردار باشند که بارها نیز این مساله در انتخابات مختلف ثابت شده است.
به گفته این فعال سیاسی افراد صاحب نفوذ در چند دهه گذشته نیز نقش تعیین کننده ای در نتیجه انتخابات مجلس و همچنین شورای شهرهای استان داشته اند به گونه ای که در شهرهای مختلف استان حمایت یک فرد خاص از یکی از کاندیدا نقش تعیین کننده ای دارد و همه افراد سعی می کنند که نظر این افراد که معمولا موقعیت مذهبی یا کاریزماتیک دارند جلب کنند.
سهمگین ادامه پیروزی کاندیداهای موفق در دوره های بعد را مستلزم حمایت این افراد می داند و معتقد است این حمایت ها دو سویه است و در صورتیکه همکاری ها ادامه داشته باشد پیروی ها نیز تداوم خواهد داشت.
یک کارشناس علوم ارتباطات می گوید: یک نماینده باید جمیع خصلت ها و ویژگیهای لازم و کافی برای نمایندگی مردم را نظیر تعهد ، دلسوزی ، تخصص ، سواد ، فن بیان و اعتبار را داشته باشد از اینرو هر فردی که حق انتخاب دارد باید بر اساس این ویژگی ها انتخاب کند تا مناسبترین فرد انتخاب شود.
خسرو حسینی افزود: متاسفانه تفکر قبیله ای و جناحی که همچنان بر استان ما حکم فرمایی می کند باعث شده است تا افراد بر اساس شایسته سالاری انتخاب نشوند بلکه فامیل سالاری و گروه سالاری در انتخاب ها تاثیر مستقیم دارد.
وی گفت: به جای آنکه افراد بر اساس معیار عقل و شعور و یافته های خود برای انتخاب تصمیم بگیرند ، جو حاکم بر قوم و قبیله بر آنها غلبه کرده و اقدام به انتخاب می کنند که این موضوع اگر چه ممکن است در شاید در کوتاه مدت به نفع وی یا قبیله اش باشد اما در درازمدت به اهداف توسعه استان که تمام اقوام و قبیله ها را تحت پوشش می گیرد ، لطمه می زند.
وی گفت: تفکر قبیله ای باعث می شود تمام افراد و فرزندان یک قبیله بر اساس یک سنت واحد تصمیم بگیرند بنابراین هر چه جمعیت یک قبیله زیادتر باشد شانس آرا بیشتر برای یک کاندیدای انتخاباتی وابسته به آن قبیله بیشتر خواهد بود.
حسینی گفت: لازم است رسانه ها بویژه رسانه صدا و سیما برای از بین رفتن تفکر قبیله ای که به زیان و ضرر پیشرفت استان خواهد بود ، فرهنگ سازی کنند و مسوولان و حتی افرادی که برای نمایندگی کاندیدا می شوند در این میان نقش مهمی دارند.